Odrodzona samorządność to jeden z największych sukcesów naszych przemian. Uwolniła ona energię Polaków i pozwoliła lokalnym wspólnotom współuczestniczyć i współdecydować w sprawach publicznych. Nie byłoby nowoczesnej i wolnej Polski bez rozwoju samorządności.
W Senacie I kadencji zainicjowane zostały prace nad reformą samorządową. Ich głównym motorem był nieżyjący już senator Jerzy Regulski, który został pełnomocnikiem rządu Tadeusza Mazowieckiego ds. reformy samorządowej. W tych działaniach wspierali go Michał Kulesza i Jerzy Stępień, nazywani ojcami reformy samorządowej. Odpowiednie ustawy – wprowadzające samorząd gminny w miejsce tzw. rad narodowych zostały przyjęte przez Senat w styczniu 1990 roku, a w marcu tego roku przez Sejm. 27 maja 1990 roku odbyły się pierwsze wybory do rad gmin, będące jednocześnie pierwszymi po wojnie w pełni wolnymi wyborami w Polsce. W wyniku reformy powstała autentyczna wspólnota samorządowa, która ma własny majątek, niezależność prawną, a co najważniejsze – demokratycznie wyłonioną reprezentację społeczności lokalnej, która w jej imieniu podejmuje decyzje mające wpływ na rozwój naszej Małej Ojczyzny – Gminy Kościan.
35 lat samorządu Gminy Kościan to wiele działań, które uczyniły nasze codzienne życie łatwiejszym, przyjemniejszym, atrakcyjniejszym. To odwaga i mądrość radnych, a przede wszystkim włodarzy gminy w podejmowaniu ważnych i trudnych decyzji, które sprawiły, że zostaliśmy Orłami Polskiego Samorządu i zdobyliśmy m.in. statuetkę „Gminy 30-lecia Wolności RP”.
W roku 1990 Urząd Gminy zatrudniał 39 pracowników, w tym 26 pracowników na stanowiskach urzędniczych, 3 pracowników obsługi, 3 pracowników opieki społecznej i 7 pracowników bibliotek. Obecnie, przy wielokrotnie zwiększonej ilości zadań, w Urzędzie Gminy (wraz z działem wodno-kanalizacyjnym) mamy 67 pracowników, w tym 40 na stanowiskach urzędniczych, 5 pracowników w charakterze pomocy administracyjnej oraz 22 pracowników obsługi. Do dyspozycji mieszkańców jest także 16 pracowników Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, 7 pracowników bibliotek i 3 pracowników Ośrodka Sportu i Rekreacji.
Dużym atutem naszej gminy jest rosnąca liczba mieszkańców. Na koniec roku 1990 mieliśmy 13 682 mieszkańców. Do końca roku 2024 przybyło niemal 2500 osób, a liczba mieszkańców wzrosła do 16173. Gminie przybywa podatników, powstają i rozwijają się firmy, samorząd ma coraz więcej zadań, co uwidacznia się w rosnących dochodach i wydatkach budżetowych. W roku 1991 dochody naszej gminy wynosiły 1 504 041 zł, a dochody własne zamknęły się kwotą 589 415 zł. Dziś nasze dochody przekraczają kwotę 130 mln zł, a 2/3 z nich to dochody własne oraz udziały w podatkach PIT i CIT. To pozwala samorządowi równoważyć budżet i planować kolejne inwestycje. Dzisiaj bogata infrastruktura komunalna wyróżnia naszą wiejską gminę, chociaż wiele jest jeszcze do zrobienia. A do tego co mamy obecnie żmudnie dochodziliśmy latami, realizując wiele planów i programów.
Wielu mieszkańców naszej gminy może nie pamiętać, że w roku 1990 sporo gospodarstw domowych nie miało wodociągu. Dzisiaj z pięciu nowoczesnych stacji uzdatniania woda dostarczana jest do każdego domu. Rokrocznie budujemy nowe sieci i remontujemy stare. Długość gminnej sieci wodociągowej wynosi obecnie 193 km.
Na początku lat 90-tych mieszkańcy przystąpili do Społecznego Komitetu Telefonizacji gminy. W tamtych czasach posiadanie telefonu było rzadkością. Nikt wówczas nie wyobrażał sobie, że tak szybko telefonia komórkowa zastąpi tradycyjny kabel, a komputeryzacja, nowoczesne technologie i Internet tak bardzo ułatwią nam życie.
W 1994 roku rozpoczął swoje zadanie Komitet Gazyfikacji. Dyrektor PGNiG w Poznaniu stwierdził, że pomysł gazyfikacji całej gminy to bajka. Ta bajka urzeczywistniła się po 3 latach intensywnej pracy, w wyniku której gmina została całkowicie zgazyfikowana, ponad 2000 domostw podłączono do sieci gazowej. Byliśmy wtedy w Polsce pionierami. A dziś dzięki śmiałej decyzji sprzed lat mamy nawet „swój” gaz płynący z kopalni w Kokorzynie.
Po przejęciu szkół w 1994 roku samorząd Gminy Kościan stworzył nowoczesną bazę oświatową. Wybudowano dwa nowe obiekty gimnazjalne oraz przebudowano i wyremontowano budynki szkół podstawowych. Oświata naszej gminy została wyposażona w zaplecza sportowe poprzez budowę nowoczesnych hal sportowych i sal gimnastycznych. Zainwestowano w przedszkola. Mamy ponadto bardzo dobrą kadrę pedagogiczną, dzięki której nasze dzieci i młodzież mogą zgłębiać wiedzę i rozszerzać swoje umiejętności. Dziś w czterech naszych szkołach i dwóch filiach wraz z przedszkolami zatrudnienie znajduje 190 nauczycieli oraz 75 pracowników administracji i obsługi, a rokrocznie uczy się około 1150 uczniów i około 600 przedszkolaków.
Największe zadanie realizowane w naszej gminie dotyczyło programu sanitacji gminy. Budowa oczyszczalni ścieków w Racocie i Starych Oborzyskach oraz budowa kanalizacji sanitarnej w 27 miejscowościach, która zakończyła się w roku 2022, pozwoliła mieszkańcom podłączyć swoje domostwa do sieci. Ponadto mieszkańcy dziesięciu najmniejszych sołectw mogą skorzystać z dotacji na budowę oczyszczalni przydomowych. Długość gminnej sieci kanalizacyjnej na koniec 2024 roku osiągnęła 145 km.
Widoczne dzisiaj prężnie rozwijające się tereny aktywizacji gospodarczej w Pianowie i Widziszewie pokazują, że decyzja o ich lokalizacji i uzbrojeniu w infrastrukturę była trafiona. Kosztowało to wiele wysiłku i zaangażowania znaczących środków finansowych. Dzisiaj te działania przynoszą wymierne korzyści. Strefy te, podobnie jak wcześniej funkcjonujące w Bonikowie i Kiełczewie, rozwijają się i przyciągają nowych inwestorów. W nowych planach zagospodarowania przestrzennego przygotowujemy kolejne tereny dla przedsiębiorców. Magnesem dla nich mogą być także nowoczesne rozwiązania komunikacyjne, np. droga ekspresowa, obwodnica Kościana, Poznańska Kolej Metropolitarna.
Kolejnym wielkim zadaniem jest Wieloletni Plan Inwestycji Drogowych, który zmierza do poprawy stanu naszych dróg i ulic. Remontujemy drogi już istniejące, ale budujemy też nowe, ponieważ przybywa nam mieszkańców i nasze wioski się rozrastają. Rok po roku utwardzamy kolejne ulice, przebudowując je kompleksowo i wyposażając w nową nawierzchnię, odwodnienia, kanalizację oraz energooszczędne oświetlenie. Dzięki temu uzyskaliśmy tytuł Gminy Przyjaznej Energii. Najbliższe lata nadal będą zdominowane przez inwestycje tego typu, bo w tym zakresie mamy jeszcze sporo do zrobienia.
W ostatnich latach, dzięki licznym programom współfinansowanym przez instytucje zewnętrzne zostało zrealizowanych wiele ciekawych zadań związanych z Odnową Wsi. Powstały nowe i wypiękniały stare świetlice wiejskie, powstały nowe place zabaw i strefy rekreacji, wybudowano wiele ścieżek rowerowych, których mamy już 50 km. Odżyło nasze letnisko w Nowym Dębcu, dzięki poczynionym tam inwestycjom i odbywającym się imprezom. Wiele zadań zostało zrealizowanych dzięki aktywnemu włączeniu się sołtysów i mieszkańców w przygotowanie oraz realizację projektów, a wprowadzony Fundusz Sołecki stał się inspiracją dla inwestycji w „małą architekturę” oraz do poprawy czystości i porządku w wioskach.
Mieszkańcy naszej gminy mają możliwość działania na rzecz środowiska lokalnego oraz rozwijania własnych zainteresowań i pasji poprzez kluby sportowe, kluby seniora, koła gospodyń wiejskich oraz organizacje pozarządowe. Dzięki zaangażowaniu społecznemu wspierają działalność samorządu gminy głównie na płaszczyźnie kulturalnej i sportowej. W tę zasadę pomocniczości wpisują się też Ochotnicze Straże Pożarne, które stoją na straży bezpieczeństwa mieszkańców. Gmina chętnie wspiera działalność organizacji społecznych, ponieważ wpływa ona na rozwój i integrację mieszkańców. Mamy także sprawny system pomocy społecznej. W naszej gminie znajdują się osoby, które wymagają wsparcia. Pracownicy socjalni GOPS-u wychodzą naprzeciw osobom oczekującym pomocy.
W momencie uruchomienia funduszy unijnych duża część odpowiedzialności za ich wykorzystanie spadła na samorządy. Dzięki dobrze przygotowanym projektom pozyskaliśmy duże środki pomocowe, głównie z WRPO i PROW oraz z budżetu państwa. W ostatnich latach gmina pozyskała kilkadziesiąt mln zł środków zewnętrznych i zrealizowała wiele inwestycji. Ogrom tych zadań jest możliwy do „ogarnięcia” dzięki dobrej, rzetelnej i skutecznej pracy naszych wykwalifikowanych i oddanych pracowników. Przy tym wszystkim kondycja finansowa Gminy Kościan pozostaje bardzo dobra. Rokrocznie z budżetu gminy desygnujemy kilkadziesiąt milionów naszych środków na wydatki majątkowe, co plasuje nas bardzo wysoko w rankingach. Bardzo dobrze układa nam się współpraca z Urzędem Marszałkowskim Województwa Wielkopolskiego, Wojewódzkim Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Poznaniu, Lokalną Grupą Działania „Gościnna Wielkopolska”, a także samorządem Powiatu Kościańskiego i Gminy Miejskiej Kościan. Od lat realizujemy ponadto wymianę z gminami partnerskimi w Sümeg na Węgrzech i Bohdalov w Czechach.
Dzisiaj stoją przed nami nowe wyzwania. Coraz częściej dotyka nas susza, ociepla się klimat. Chcemy przygotować się na ewentualne niedobory wody. Inwestujemy w nowe hydrofornie. Mamy gotowe plany zbiornika retencyjnego w Sepienku. Realizujemy także Gminny Plan Gospodarki Niskoemisyjnej oraz Plan Zrównoważonej Mobilności. Zakończyliśmy projekt parasolowy dla mieszkańców związany z instalacją paneli fotowoltaicznych na prywatnych posesjach, a w Gminie Kościan już funkcjonuje kilka farm fotowoltaicznych. Wraz z samorządem powiatu kościańskiego realizujemy obecnie projekt budowy ścieżek rowerowych i punktów przesiadkowych, który wpisuje się w działania z zakresu ograniczania emisji gazów cieplarnianych i walki o poprawę klimatu.
Gmina Kościan miała też szczęście do zarządzających nią ludzi. Od początku odrodzonego samorządu przez 24 lata gminą kierował Henryk Bartoszewski, a od 2014 roku pałeczkę z powodzeniem przejął Andrzej Przybyła. Przez dziewięć kolejnych kadencji zarządzanie gminą wspierali radni oraz sołtysi reprezentujący swoje środowiska. W ciągu tych lat wybraliśmy łącznie 72 radnych oraz 126 sołtysów. Wielu z nich sprawowało swoje funkcje wielokrotnie. Do najbardziej doświadczonych radnych należą Jan Szczepaniak – obecny Przewodniczący Rady Gminy Kościan (8 kadencji), Marieta Szkudlarska (6 kadencji), Albin Bednarek, Zdzisław Gidaszewski, Ksawery Sadowski i Stanisław Sikora (5 kadencji). Weteranami wśród sołtysów są Albin Bednarek z Nowych Oborzysk (8 kadencji) oraz Stanisław Maćkowiak z Januszewa i Stanisław Skoracki z Krzana (6 kadencji).
Dziękując wszystkim, którzy przyczynili się do naszego wspólnego sukcesu, życzmy sobie, aby kolejne lata dla mieszkańców naszej gminy były okresem podejmowania najlepszych i trafnych decyzji oraz realizacji kolejnych zadań dla poprawy warunków życia w Gminie Kościan. Bo tu naprawdę warto mieszkać, pracować i działać. Działać w samorządzie!
